Metodologiczne podstawy filozofii składni
prof. Mieszko Tałasiewicz (Wydział Filozofii UW)
Spotkanie Komisji Teorii Języka i Metodologii Językoznawstwa KJ PAN.
Streszczenie wystąpienia
Wyjdziemy od ogólnego problemu metodologicznych podstaw tworzenia filozoficznej teorii jakiejkolwiek domeny posiadającej komponent empiryczny; filozofia języka jest tu szczególnym przypadkiem, filozofia składni – jeszcze „szczególniejszym”. Ważnym sposobem podejścia do tego problemu jest wyodrębnianie abstrakcyjnych aspektów danej domeny poprzez stawianie określonego zagadnienia i identyfikowanie tych i tylko tych czynników w tej domenie, które mają odniesienie do tego zagadnienia.
Postaram się pokazać, jak w ten sposób można wyodrębnić składnię logiczną jako abstrakcyjny wymiar języka zidentyfikowany poprzez odniesienie do zagadnienia produktywności języka. Następnie przedstawię gramatykę kategorialną Ajdukiewicza jako obiecujące rozwiązanie tego zagadnienia, a bazowe idee tej gramatyki: Fregowską zasadę funktorowości i Husserlowskie odróżnienie nominalnych i propozycjonalnych aktów intencjonalnych, jako hipotezy co do tego, jakie są transcendentalne uwarunkowania naszego myślenia i mówienia o świecie.
Na koniec postaram się wspomnieć o najnowszych badaniach dotyczących intencjonalności nominalnej (teoria plików mentalnych) i propozycjonalnej (teorioaktowa koncepcja sądów).
